Giờ chờ ba mẹ ở lớp bán trú thường từ khoảng 16 giờ tới 17 giờ 30. Trong khung này trẻ được chơi tự do ở góc mình thích, lớp thưa dần khi từng bé được đón, và đến cuối giờ các lớp có thể được gộp lại một phòng. Đây không phải giờ chết: chơi tự do cho phép mỗi bé rời lớp sau một trò chơi đã gần xong thay vì bị kéo ra giữa chừng, và cô dùng nó để kể lại với ba mẹ ngày của con.
Câu hỏi phụ huynh hay đặt nhất về khung giờ này là: con mình về muộn, về sau cùng thì có sao không. Bài này kể về giờ chờ từ phía trong lớp, nhất là từ phía những bé còn ở lại, rồi giúp ba mẹ sắp xếp khi biết mình sẽ đến muộn.
Một tiếng rưỡi cuối ngày, nhìn từ trong lớp
Bốn giờ chiều, lớp còn đầy. Các bé vừa ăn xế xong, mỗi bé tản về một góc: góc xây dựng ồn ào nhất, góc sách yên tĩnh nhất, góc đóng vai có ba bé đang bán chè. Ngoài cửa bắt đầu có tiếng xe máy dừng. Bé nào nghe tiếng quen thì ngẩng lên; có bé chạy ra cửa sổ nhìn dù chưa phải ba mẹ mình.
Bốn giờ rưỡi, lớp đã vơi một phần ba. Cô đứng ở chỗ nhìn được cả lớp lẫn cửa, mỗi lần có phụ huynh đến lại gọi tên bé, giúp bé cất đồ chơi, đưa ba lô, kể vài câu với ba mẹ. Trò chơi trong lớp thay đổi theo số người: nhóm bán chè còn hai bé thì thành một bé bán một bé mua.
Năm giờ, chỉ còn vài bé. Nếu trường có nhiều lớp, các bé còn lại thường được gộp về một phòng cùng một hoặc hai cô trực. Năm giờ hai mươi, bé cuối cùng đang ngồi lật sách với cô, chốc chốc nhìn ra cổng. Rồi ba bé tới, bé ném sách chạy ra. Ngày khép lại.
Vì sao giờ chờ là chơi tự do
Trẻ về không cùng lúc. Bất kỳ hoạt động chung nào bắt đầu lúc bốn giờ cũng sẽ bị cắt ngang liên tục. Bé đang làm dở bị kéo về, bé ở lại thì mất bạn giữa chừng. Chơi tự do không có điểm kết thúc chung, nên ai về lúc nào cũng được.
Trẻ đã mệt. Sau một ngày dài, trẻ không còn sức cho những việc đòi nghe hướng dẫn. Được tự chọn góc, tự chọn bạn, tự chọn nhịp là điều trẻ cần nhất lúc này.
Rời lớp sau một việc đã gần xong. Một bé đang xếp dở cái tháp sẽ dễ chịu đi về hơn nếu cô nhắc "con xếp nốt tầng này rồi về với mẹ nhé" thay vì phải bỏ ngang một bài học. Cách chia tay lớp ảnh hưởng tới tâm trạng của bé trên đường về.
Cô có thời gian cho phụ huynh. Khi trẻ đang chơi, cô có thể rời mắt khỏi nhóm vài phút để kể với ba mẹ chuyện trong ngày, điều không làm được nếu cô đang dẫn một hoạt động.
Bé về sau cùng thấy gì, và cô làm gì
Với bé về sau cùng, giờ chờ không chỉ là chơi. Bé thấy từng bạn được đón, từng chiếc ba lô rời móc treo, và có lúc bé tự hỏi bao giờ tới mình. Phần lớn trẻ quen với nhịp đó nếu đón muộn là chuyện thường ngày và ba mẹ luôn đến. Nhưng có những chiều bé buồn, ngồi im ở cửa sổ, hoặc bám lấy cô hơn bình thường.
Cô ở lớp có vài cách làm cho quãng cuối dễ chịu hơn. Ngồi gần, đọc một cuốn sách cho riêng bé nghe. Giao một việc nhỏ như tưới cây, xếp lại kệ sách, giúp cô gấp khăn, để bé thấy mình có ích chứ không phải đang chờ. Nói với bé bằng giọng bình thường, không thương hại: "Mẹ con đang trên đường, mẹ sẽ tới". Tránh những câu như "sao mẹ con lâu thế", vì chúng gieo vào bé cảm giác mình bị bỏ quên.
Bé được đón muộn thường xuyên đôi khi lại có những giờ đẹp nhất trong ngày: được ở riêng với cô, được cô đọc sách cho nghe mà không phải chia với hai mươi bạn. Nhiều bé về sau cùng có quan hệ rất thân với cô trực chiều. Đón muộn tự nó không phải chuyện xấu; điều làm bé khó chịu là sự bất định, không biết khi nào ba mẹ tới, và cách người lớn nói về nó.
Gộp lớp cuối ngày: điều ba mẹ nên biết
Ở nhiều trường, khi số trẻ còn lại đã ít, các lớp được gộp lại một phòng với cô trực. Đó là cách xếp người hợp lý: không thể giữ một cô cho mỗi lớp chỉ còn một, hai bé. Nhưng gộp lớp cũng có nghĩa là bé ở một phòng khác, với các bạn khác tuổi, đôi khi với một cô không phải cô chủ nhiệm.
Với bé đã quen, gộp lớp có khi lại vui: được chơi với anh chị lớn, được vào một phòng có đồ chơi khác. Với bé nhỏ hoặc nhút nhát, việc đổi phòng cuối ngày có thể làm bé bất an. Cô thường chuyển bé cùng đồ quen, như ba lô, chiếc khăn, và dặn cô trực về bé.
Gộp lớp cũng đổi không khí: phòng ồn hơn hoặc yên hơn, đồ chơi lạ hơn, có bé lớn chạy nhanh làm bé nhỏ giật mình. Cô trực thường xếp một góc riêng cho các bé nhỏ nhất để các bé không bị cuốn theo nhịp chơi của anh chị. Ba mẹ nên biết lớp con có gộp lớp không, từ mấy giờ, ở phòng nào, ai trực. Biết vậy thì khi đến đón muộn sẽ không bỡ ngỡ, và cũng biết hỏi đúng người về chuyện trong ngày. Nếu con kể "chiều nào con cũng phải sang phòng khác, con không thích", đó là thông tin nên kể với cô chủ nhiệm, để cô xem có thể giúp con quen hơn không.
Giờ chờ nhìn từ phía cô trực chiều
Với cô, giờ chờ là một trong những quãng khó nhất trong ngày, dù trông có vẻ nhàn. Cô phải để mắt tới cả nhóm trẻ đang chơi, vừa đón từng phụ huynh ở cửa, vừa nhớ bé nào đã về, bé nào còn, ai được phép đón bé nào. Trẻ mệt cuối ngày nên dễ va chạm, dễ khóc hơn; một trò chơi đang yên có thể biến thành giành giật trong chớp mắt.
Vì thế những lớp cẩn thận thường giữ vài nguyên tắc trong giờ này. Không mở những trò chơi dễ gây tai nạn như leo trèo cao khi chỉ còn một cô. Gom trẻ vào những góc gần cửa để cô vừa trông lớp vừa nhìn được người đến đón. Mỗi lần trả trẻ, cô nhìn mặt người đón và gọi tên bé, không để bé tự chạy ra cổng khi thấy bóng người quen từ xa.
Cô trực chiều cũng là người nhận những câu chuyện cuối ngày từ các cô khác: bé này chiều nay hơi sốt, bé kia có vết xước ở đầu gối, bé nọ hôm nay ăn ít. Một cuốn sổ hay một bảng ghi chép giao ca giúp những thông tin ấy tới được tay ba mẹ, kể cả khi cô chủ nhiệm đã về.
Giờ đón khác nhau, buổi chiều của bé khác nhau
Không có giờ đón đúng hay sai. Mỗi khung giờ cho bé một buổi chiều khác, và biết trước điều đó giúp ba mẹ chọn theo hoàn cảnh nhà mình.
| Giờ đón | Bé đi qua những gì trong ngày | Điều cần để ý |
|---|---|---|
| Trước khoảng 16 giờ | Có giấc trưa, ăn xế, một phần hoạt động chiều | Bé có thể lỡ giờ sân chiều và giờ chơi với bạn; đón sớm đột xuất giữa chừng có khi làm bé hụt hẫng |
| Khoảng 16 – 17 giờ | Đủ nhịp ngày, có giờ chơi tự do khi lớp còn đông | Khung giờ phổ biến nhất, bé về cùng nhiều bạn |
| Khoảng 17 – 17 giờ 30 | Đủ nhịp ngày, phần cuối lớp thưa, có thể gộp lớp | Bé thấy nhiều bạn về trước; cần nghi thức đón đều đặn để bé yên tâm |
| Sau giờ trả trẻ của trường | Ở lại với cô trực theo thoả thuận của trường | Nên báo trước; hỏi rõ quy định đón muộn của trường |
Điều quan trọng hơn giờ đón là sự đều đặn. Một bé biết chắc "ngày nào mẹ cũng đến lúc trời bắt đầu tối" sẽ chờ thoải mái hơn một bé hôm đón sớm hôm đón muộn mà không ai nói trước.
Khoảnh khắc gặp lại: vì sao có bé ngoan cả ngày lại khóc khi thấy mẹ
Nhiều phụ huynh bối rối khi cô kể con chơi vui cả ngày, mà vừa thấy mẹ ở cửa thì con khóc ầm, ăn vạ, không chịu đi. Đó là một cảnh rất thường gặp ở cửa lớp mầm non. Cả ngày ở trường, trẻ cố gắng giữ mình trong nếp chung của lớp. Khi thấy người mình tin cậy nhất, trẻ buông lỏng, và những mệt mỏi, bực bội dồn lại trong ngày trào ra.
Có bé phản ứng ngược lại: thấy ba mẹ mà làm ngơ, tiếp tục chơi, như thể không quan tâm. Đó thường cũng không phải dấu hiệu bé giận ba mẹ, mà là bé đang chơi dở hoặc cần thêm chút thời gian để chuyển từ thế giới của lớp sang thế giới của nhà.
Vài phút đầu sau khi gặp lại, điều bé cần thường không phải câu hỏi "hôm nay con học gì", mà là một cái ôm, một câu chào, và chút thời gian. Câu hỏi về ngày ở lớp để tới lúc đã ăn chút gì đó, hay đang ngồi trên xe về, thường nhận được câu trả lời nhiều hơn.
Khi biết mình sẽ đón con muộn
Ai đi làm cũng có những hôm kẹt việc, kẹt xe. Đón muộn không đáng ngại bằng việc bé và cô không biết trước. Vài bước dưới đây giúp mọi người bình tĩnh hơn.
- Biết rõ giờ trả trẻ và quy định đón muộn của trường ngay từ đầu năm học.
- Khi biết sẽ muộn, báo cô càng sớm càng tốt qua kênh liên lạc chính thức của lớp, kèm giờ dự kiến tới.
- Nếu nhờ người khác đón thay, báo trước tên người đón và làm theo quy trình uỷ quyền của trường; cô sẽ không giao trẻ cho người lạ chỉ vì một tin nhắn mơ hồ.
- Nhờ cô nói với con một câu cụ thể: "Hôm nay mẹ đến muộn một chút, mẹ đang trên đường".
- Khi tới, xin lỗi con ngắn gọn và cảm ơn cô; không cần giải thích dài với bé.
- Nếu đón muộn trở thành thường xuyên, nói với con từ buổi sáng để bé chuẩn bị tâm thế, và trao đổi với nhà trường về cách sắp xếp lâu dài.
Chuyện chi phí, phụ phí đón muộn nếu có là thoả thuận riêng với nhà trường; ở đây chỉ nói về phần của bé. Với bé, điều quan trọng nhất là một lời hứa được giữ: ba mẹ nói sẽ tới, và ba mẹ đã tới.
Câu hỏi thường gặp
Bé hay đòi về sớm vì thấy bạn về trước, nên làm gì?
Ba mẹ nên nói rõ với con giờ mình đến bằng một mốc bé hiểu được, như sau khi ăn xế và chơi ở góc sách. Nếu có thể, thỉnh thoảng đón sớm hơn một chút vào những ngày đã hứa trước. Kể với cô để cô giúp con có việc vui trong quãng chờ.
Đón con vào lúc đang giờ ngủ trưa hay giờ ăn có được không?
Đón giữa giờ ngủ hay giờ ăn làm xáo trộn cả bé lẫn các bạn, nên nhiều trường khuyên tránh nếu không có việc gấp. Nếu cần đón sớm để đi khám bệnh, ba mẹ nên báo trước để cô chuẩn bị cho bé và chọn lúc ít ảnh hưởng nhất.
Cô có kể hết chuyện trong ngày khi trả trẻ không?
Giờ trả trẻ thường ngắn và có nhiều phụ huynh cùng đến, nên cô chỉ kể nhanh những điều chính: ăn, ngủ, chuyện đáng chú ý. Những trao đổi dài hơn về con nên hẹn một lúc khác; cách nhà trường báo cáo với gia đình được kể ở danh mục Gia đình và nhà trường.
Con về sau cùng mỗi ngày có ảnh hưởng tâm lý không?
Đón muộn đều đặn tự nó thường không gây hại nếu bé biết chắc ba mẹ sẽ tới và quãng chờ được tổ chức vui vẻ. Điều làm bé lo lắng là sự bất định và những câu nói kiểu "sao mẹ con lâu thế". Nếu bé có dấu hiệu buồn kéo dài, ba mẹ nên trao đổi với cô.
Bé không chịu về khi ba mẹ tới đón thì phải làm sao?
Bé thường không muốn về vì đang chơi dở. Cho bé một lời báo trước, như mẹ đợi con xếp nốt cái tháp, rồi mới đi, thường hiệu quả hơn kéo bé đi ngay. Cô cũng có thể giúp bé cất đồ chơi và chào bạn để bé có một kết thúc rõ ràng.
Có nên cho bé mang đồ ăn vặt ra cổng ăn trong lúc ba mẹ nói chuyện với cô không?
Đồ ăn vặt mang tới cổng lớp dễ làm các bạn còn ở lại thèm và buồn, nên nhiều trường khuyên để ra xa khỏi lớp hãy cho bé ăn. Nếu bé đói khi được đón, có thể cho bé ăn nhẹ trên đường về, ngồi yên một chỗ thay vì vừa đi vừa ăn.