Ngày hội gia đình ở trường mầm non là buổi ba mẹ, có khi cả ông bà, vào trường chơi cùng con ở các trạm trò chơi, phần lớn là trò dân gian như kéo co, nhảy bao bố, đi cà kheo lon, ô ăn quan, bịt mắt đập niêu. Ba mẹ chỉ cần chuẩn bị quần áo dễ vận động, đến đúng giờ, nói trước với con điều sẽ diễn ra, và nhớ rằng mục tiêu là chơi cùng con chứ không phải thắng.
Đây là một trong số ít dịp ba mẹ thấy con trong thế giới của con: sân trường, bạn bè, cô, những trò con chơi hằng ngày. Với trẻ, có ba mẹ ở trường là niềm vui lớn, nhưng cũng làm nhiều trẻ bối rối vì hai thế giới của mình gặp nhau. Bài này nói ngày hội gia đình khác buổi biểu diễn ở đâu, các trạm trò chơi thường gặp, ba mẹ chuẩn bị gì, xử lý thế nào khi con bám ba mẹ hay không chịu chơi, chuyện ba mẹ không đến được, và chuyện người lớn ganh đua.
Ngày hội gia đình khác buổi biểu diễn ở chỗ nào
Ở một buổi biểu diễn, trẻ đứng trên sân khấu và người lớn ngồi xem. Ở ngày hội gia đình, người lớn bước xuống sân và trở thành người chơi. Khác biệt này quan trọng hơn nhìn bề ngoài. Khi ngồi xem, ba mẹ thấy con làm đúng hay sai một tiết mục đã tập. Khi chơi cùng, ba mẹ thấy con chờ lượt, con chạy, con xử lý khi thua, con nói chuyện với bạn, những điều thật của con mà không tiết mục nào cho thấy được.
Với trẻ, ngày hội gia đình cũng là lúc trẻ được làm người chỉ dẫn. Trẻ biết trò ở trạm này chơi thế nào vì đã chơi ở lớp, biết cô tên gì, biết nhà vệ sinh ở đâu. Trẻ dắt ba mẹ đi khắp trường và giới thiệu thế giới của mình. Cảm giác được làm người hiểu biết hơn ba mẹ là trải nghiệm hiếm và quý ở tuổi này.
Vì vậy một ngày hội gia đình tốt ít khi có nhiều thời gian ngồi nghe phát biểu hay xem tiết mục. Phần lớn thời gian là chơi. Nếu có văn nghệ, đó là vài tiết mục ngắn mở màn; nếu có phần thưởng, đó là thứ mọi gia đình đều nhận được, như một tấm hình chụp chung hay một món quà nhỏ tự làm, không phải giải nhất nhì ba.
Những trạm trò chơi thường có
Mỗi trường bày trạm theo sân của mình, nhưng các trạm dưới đây khá phổ biến ở ngày hội gia đình của trường mầm non.
| Trạm | Ai chơi | Ba mẹ làm gì | Cô để ý |
|---|---|---|---|
| Kéo co gia đình | Ba mẹ và con cùng một đội | Kéo nhẹ, để con cảm thấy mình góp sức | Dây mềm, nền cỏ, hô dừng trước khi có người ngã |
| Nhảy bao bố | Trẻ hoặc ba mẹ và con cùng một bao | Nhảy cùng nhịp, đỡ con khi mất thăng bằng | Đường nhảy ngắn, phẳng, không có bậc |
| Đi cà kheo lon | Trẻ mẫu giáo lớn, có ba mẹ dắt tay | Giữ dây, đi cạnh con từng bước | Lon thấp, dây cầm chắc, đi trên nền phẳng |
| Bịt mắt đập niêu | Trẻ lớn hoặc ba mẹ | Hô hướng dẫn cho người bịt mắt | Niêu nhựa hoặc bóng bay, gậy mềm, người xem đứng xa |
| Ô ăn quan | Ba mẹ đấu với con hoặc cùng con đấu với gia đình khác | Để con giải thích luật | Quân to, tránh xa khu vực có em bé |
| Ném vòng, ném còn thấp | Mọi lứa tuổi | Đếm điểm cùng con | Vòng mềm, vạch ném phù hợp với tuổi |
Trường làm chu đáo thường có một trạm yên tĩnh như góc tô màu hay góc ô ăn quan, cho trẻ cần nghỉ hoặc trẻ ngại chỗ ồn. Ba mẹ để ý xem con có cần trạm ấy không, thay vì kéo con qua hết mọi trạm.
Ba mẹ chuẩn bị trước ngày hội
Phần chuẩn bị của gia đình không nhiều, nhưng làm đủ thì cả nhà có một buổi dễ chịu.
- Đọc kỹ thông báo của trường: giờ đến, giờ kết thúc, ai được dự, có cần mặc đồng phục hay màu áo theo lớp không.
- Nói trước với con vài ngày: ba mẹ sẽ đến trường chơi cùng con, sẽ có kéo co, nhảy bao bố. Hỏi con muốn chơi trò nào nhất.
- Mặc đồ để vận động: giày bệt, quần áo co giãn, không đầm dài hay giày cao gót. Người lớn cũng sẽ nhảy bao bố.
- Mang nước, khăn và mũ, nhất là khi ngày hội ở sân ngoài trời giữa mùa khô.
- Sắp xếp với em nhỏ: nếu mang theo em bé, cần một người lớn chuyên lo em, vì trạm nào cũng có vật nhỏ và chỗ đông.
- Đến đúng giờ. Trẻ thường đã chờ từ sáng; thấy các bạn có ba mẹ mà ba mẹ mình chưa tới là một nỗi lo thật với trẻ.
- Báo cô nếu phải về sớm, để cô biết và giúp con chuyển tiếp khi ba mẹ rời đi.
Việc thứ hai là quan trọng nhất. Trẻ biết trước điều gì sẽ xảy ra thì ít bất ngờ, ít lo, và có khi đã nghĩ sẵn mình sẽ dẫn ba mẹ đi đâu.
Khi con bám ba mẹ, khóc, hay không chịu chơi
Con bám chặt không rời. Nhiều trẻ đang tự tin ở lớp bỗng thành em bé khi có ba mẹ ở trường. Đây là phản ứng bình thường: hai thế giới gặp nhau làm trẻ bối rối. Ba mẹ cứ để con bám một lúc, đứng xem các trạm cùng con, rồi gợi ý một trò con quen. Thường sau mười lăm hai mươi phút, trẻ tự rời ra.
Con không chịu chơi trò nào. Có trẻ chỉ muốn đứng xem cả buổi. Đứng xem cũng là tham gia. Ba mẹ có thể tự chơi một trò và để con đứng cạnh cổ vũ, hoặc rủ con sang trạm yên tĩnh. Ép con chơi trước đông người thường làm con khóc và nhớ ngày hội như một buổi khó chịu.
Con khóc vì thua. Ngồi xuống ngang tầm con, gọi tên cảm xúc, đợi con dịu lại. Nói với con rằng ba mẹ vẫn thấy vui vì được chơi cùng con, và ngày hội không có ai là người thua cả.
Con khóc khi ba mẹ ra về. Nếu ngày hội kết thúc mà trẻ phải ở lại lớp, đây là lúc khó nhất. Nói tạm biệt ngắn, rõ, hẹn giờ đón như thường lệ, và để cô đón con. Kéo dài lời tạm biệt chỉ làm cơn khóc dài hơn.
Con chỉ muốn chơi với bạn, bỏ ba mẹ đứng một mình. Đó là một dấu hiệu tốt: con thấy an toàn ở trường. Ba mẹ quan sát con chơi với bạn, chào hỏi các phụ huynh khác, và đợi con quay lại.
Khi ba mẹ không đến được
Không phải gia đình nào cũng có người đến dự ngày hội. Có ba mẹ làm ca, có ba mẹ ở xa, có gia đình chỉ có một người lớn đang bận chăm em nhỏ. Với trẻ, nhìn các bạn có người nhà còn mình không có là một nỗi buồn thật, và ba mẹ nên chuẩn bị cho con điều đó như chuẩn bị cho một ngày hội có mặt.
Cách làm đơn giản nhất là nói trước với con, bằng sự thật vừa tuổi: “Hôm đó ba mẹ phải đi làm, không đến được. Cô sẽ chơi cùng con, và tối về con kể cho ba mẹ nghe nhé.” Nếu có ông bà, cô dì, anh chị lớn có thể đi thay, trẻ thường rất vui. Ba mẹ cũng nên báo cô, để cô ghép con vào chơi cùng cô hoặc cùng một gia đình khác.
Trường làm tốt có cách để những trẻ không có người nhà không bị bỏ lại: cô làm “ba mẹ” trong trạm kéo co, các gia đình được mời rủ thêm một bạn vào đội, phần quà chung cho mọi trẻ chứ không chỉ cho gia đình có mặt. Tối hôm đó, điều ba mẹ làm được là hỏi con thật kỹ về ngày hội, xem ảnh nếu lớp có gửi, và nếu được, hứa chơi lại một trò của ngày hội ở nhà vào cuối tuần.
Đừng biến kéo co thành trận đấu của người lớn
Ngày hội gia đình có một rủi ro ít được nói ra: người lớn ganh đua. Đội kéo co của phụ huynh gồng hết sức, hò hét, có người ngã ngửa, có người bị dây cứa tay. Một vài ba mẹ bế con chạy để thắng trạm nhảy bao bố. Có khi hai gia đình to tiếng vì ai chạm vạch trước. Trẻ đứng nhìn và học được rằng ở ngày hội, điều quan trọng là thắng.
Nguy cơ chấn thương cũng có thật với người lớn. Kéo co mà quấn dây quanh cổ tay hay bàn tay có thể gây thương tích nặng khi đội bên kia giật mạnh hoặc buông tay đột ngột. Người lớn ngã ngửa trên nền cứng dễ bị thương ở đầu và cổ tay. Các trạm vận động ở ngày hội trường mầm non vốn được thiết kế cho trẻ, không phải cho người lớn thi sức.
Cách giữ tinh thần ngày hội là coi mỗi trò là trò chơi cùng con. Kéo co thì để con nắm dây phía trước, ba mẹ kéo vừa đủ để con cảm thấy sợi dây đang chuyển động nhờ mình. Nhảy bao bố thì nhảy cùng nhịp con, có khi chậm hơn các đội khác cũng không sao. Khi ba mẹ cười lúc thua, con học được cách thua mà vẫn vui, điều quý hơn bất kỳ giải thưởng nào của buổi sáng hôm đó.
Sau ngày hội
Những ngày sau ngày hội, trẻ thường kể đi kể lại chuyện ba mẹ đã chơi gì ở trường, đã ngã ra sao, đã nhảy bao bố thế nào. Ba mẹ nghe và kể lại cùng con. Những câu chuyện chung ấy là một phần của ký ức gia đình, và với trẻ, đó là bằng chứng rằng thế giới ở trường và thế giới ở nhà nối được với nhau.
Ba mẹ cũng có thể gửi cô vài dòng cảm nhận ngắn, về điều con thích, điều con thấy khó, điều ba mẹ thấy có thể làm tốt hơn lần sau. Góp ý cụ thể và nhẹ nhàng giúp trường tổ chức tốt hơn, chẳng hạn thêm bóng mát, thêm trạm yên tĩnh, rút ngắn phần phát biểu. Đó cũng là cách ba mẹ góp vào đời sống của lớp mà không cần làm gì lớn.
Nếu có trò nào con thích đặc biệt, cuối tuần cả nhà có thể chơi lại ở nhà hay ở công viên. Một chiếc bao tải cũ, một sợi dây mềm, vài chiếc lon sữa và một đoạn dây làm cà kheo là đủ. Trò chơi dân gian không cần đồ đắt tiền, chỉ cần có người chơi cùng.
Câu hỏi thường gặp
Ngày hội gia đình ở trường mầm non thường kéo dài bao lâu?
Thường từ khoảng một tiếng rưỡi đến nửa ngày, tuỳ trường. Với trẻ nhỏ, buổi quá dài dễ làm con mệt và cáu. Ba mẹ nên xem lịch của trường, đến đúng giờ, và nếu con có dấu hiệu mệt thì cho con nghỉ ở trạm yên tĩnh hay về sớm sau khi báo cô.
Ông bà đi dự thay ba mẹ có được không?
Phần lớn trường mời cả gia đình, nên ông bà, cô chú hay anh chị lớn thường được dự. Ba mẹ nên báo cô trước người sẽ đi cùng con. Với ông bà lớn tuổi, nên chọn các trạm nhẹ như ô ăn quan, ném vòng thay vì kéo co hay nhảy bao bố.
Con có em nhỏ, có nên mang em theo dự ngày hội không?
Có thể mang theo nếu có một người lớn lo riêng cho em. Các trạm trò chơi có vật nhỏ, có chỗ đông và có trẻ lớn chạy nhanh, nên em bé cần được giữ sát. Nếu chỉ có một người lớn đi, nên tập trung cho con đang học ở trường, gửi em ở nhà nếu được.
Ba mẹ có nên chụp ảnh và đăng lên mạng xã hội ảnh có các bạn khác?
Nên hạn chế. Ảnh có con của gia đình khác thì cần sự đồng ý của gia đình đó. Nhiều trường có quy định riêng về chụp ảnh trong ngày hội. Chụp ảnh con mình là đủ, và nên để điện thoại xuống phần lớn thời gian để chơi cùng con.
Con không muốn ba mẹ đến trường thì sao?
Có trẻ thích giữ thế giới ở trường cho riêng mình, hoặc lo ba mẹ sẽ làm điều gì đó khác thường trước bạn. Hỏi con lo điều gì, và hứa với con một điều cụ thể, như ba mẹ chỉ chơi trò con chọn. Phần lớn trẻ đổi ý khi ngày hội tới và thấy các bạn cũng có ba mẹ.
Có cần mang quà hay đồ ăn đến ngày hội gia đình không?
Chỉ khi trường dặn. Một số trường tổ chức tiệc chung và nhờ các gia đình góp món, khi đó nên hỏi cô về món phù hợp và lưu ý các bạn dị ứng. Nếu không được dặn, không cần mang gì ngoài nước uống và đồ dùng cá nhân cho con.