Phụ huynh vào lớp mầm non là khi ba mẹ được mời đến góp một hoạt động ngắn: kể về nghề của mình, đọc một cuốn truyện, phụ cô một buổi làm bánh, đi cùng một buổi dã ngoại. Để buổi ấy có ích cho cả lớp, ba mẹ nên hỏi cô trước về thời lượng và mục tiêu, chuẩn bị đồ vật thật cho trẻ cầm, nói ngắn bằng câu đơn giản, và để cô giữ nhịp lớp.
Với trẻ mầm non, thấy ba mẹ mình hoặc ba mẹ của bạn bước vào lớp là một sự kiện lớn. Trẻ học được rằng người lớn ở nhà và người lớn ở trường quen nhau, cùng quan tâm đến mình. Các bạn trong lớp thì được gặp một người lớn mới mang đến một thế giới mới: một chiếc ống nghe, một chiếc thước dây, một cái bay thợ hồ. Bài này hướng dẫn chuẩn bị cho từng loại hoạt động, những điều nên tránh, và cách để con mình không thấy bị chia sẻ ba mẹ với cả lớp.
Vì sao lớp mầm non mời phụ huynh vào
Joyce Epstein, khi mô tả các kiểu quan hệ giữa gia đình và nhà trường, đặt việc gia đình tham gia trực tiếp vào hoạt động của trường thành một kiểu riêng, gọi là tình nguyện. Với trẻ mầm non, lợi ích của kiểu tham gia này không nằm ở công sức ba mẹ giúp cô, mà ở thông điệp trẻ nhận được: nhà và trường là một khối. Một bé đang khó gắn bó với lớp có thể dịu đi rõ sau buổi ba mình đến kể chuyện, vì từ đó lớp không còn là thế giới tách rời khỏi gia đình.
Lợi ích thứ hai là kiến thức thật. Trẻ ba đến sáu tuổi học tốt nhất qua trải nghiệm cụ thể, và một người làm nghề thật mang đến lớp những thứ cô khó tạo ra: cảm giác cầm chiếc ống nghe áp vào ngực bạn, mùi bột mì, tiếng máy khâu. Những chủ đề lớp đang làm, như nghề nghiệp, gia đình, thực phẩm, trở nên sống động hơn nhờ một người lớn thật.
Lợi ích thứ ba dành cho chính ba mẹ. Ngồi trên chiếc ghế nhỏ giữa lớp một buổi giúp ba mẹ thấy tận mắt nhịp lớp, cách cô nói với trẻ, cách các bé chơi với nhau. Nhiều phụ huynh nói rằng sau một buổi như vậy, họ hiểu hơn những dòng ghi chép mỗi ngày của cô.
Các kiểu hoạt động thường gặp và cách chuẩn bị
Mỗi kiểu hoạt động có chỗ cần chuẩn bị riêng. Bảng dưới đây gợi ý cho trẻ khoảng ba đến năm tuổi; với lớp nhà trẻ, rút ngắn thời lượng và tăng phần cầm nắm.
| Hoạt động | Thời lượng hợp lý | Chuẩn bị chính | Chỗ dễ vấp |
|---|---|---|---|
| Kể về nghề của ba mẹ | Khoảng mười đến mười lăm phút | Ba bốn đồ vật thật của nghề, trẻ cầm được | Nói dài, dùng từ chuyên môn |
| Đọc truyện cho cả lớp | Một cuốn truyện tranh ngắn | Đọc trước ở nhà, tập giọng nhân vật | Chọn truyện dài, cầm sách quay vào mình |
| Phụ cô làm bánh, nấu món đơn giản | Theo kế hoạch của cô | Hỏi cô về dị ứng thực phẩm của lớp | Làm thay trẻ vì sợ bẩn |
| Đi cùng buổi dã ngoại | Cả buổi | Nắm quy tắc an toàn, nhóm trẻ mình phụ trách | Chỉ trông con mình |
| Dạy một trò chơi dân gian, một bài hát | Mười lăm đến hai mươi phút | Thống nhất với cô bài nào, luật đơn giản | Luật phức tạp, trẻ chờ lâu |
| Phụ một ngày hội của lớp | Theo phân công | Nhận đúng một việc rõ ràng | Ôm đồm nhiều việc, đứng ngoài nhìn |
Cột cuối là những chỗ phụ huynh lần đầu vào lớp hay vấp nhất. Phần lớn đến từ việc quen nói chuyện với người lớn và quên rằng thời gian chú ý của trẻ ba bốn tuổi rất ngắn.
Kể về nghề của mình cho trẻ ba bốn tuổi
Kể nghề là hoạt động phụ huynh được mời nhiều nhất. Một trình tự đơn giản giúp buổi kể giữ được sự chú ý của cả lớp.
- Mở bằng một đồ vật. Lấy ra từ túi một món đồ của nghề và hỏi: “Các con có biết cái này dùng để làm gì không?”. Trẻ đoán, mình nghe.
- Kể một việc mình làm trong một ngày. Không kể cả nghề, chỉ một việc: “Mỗi sáng chú lái xe chở rau từ chợ đến các nhà hàng.”
- Cho trẻ cầm, thử. Chuyền đồ vật quanh vòng, cho trẻ đội mũ, đeo găng, nghe thử. Phần này trẻ nhớ lâu nhất.
- Nối với đời sống của trẻ. “Rau các con ăn trưa nay cũng được ai đó chở đến bếp trường đấy.”
- Mời trẻ hỏi. Câu hỏi của trẻ thường bất ngờ; trả lời ngắn, thật, không ngại nói “chú không biết”.
- Kết thúc bằng một hành động. Cả lớp làm động tác của nghề, như vẫy tay chào như lái xe, hay chào kiểu đầu bếp.
Những nghề nghe giản dị lại thường hấp dẫn trẻ nhất: thợ điện, người bán hàng ở chợ, tài xế, thợ may, y tá. Ba mẹ không cần có nghề “đặc biệt” mới được mời. Điều trẻ cần là đồ vật thật và câu chuyện thật.
Đọc truyện cho cả lớp: khác đọc cho con ở nhà
Đọc cho một đứa trẻ trong lòng và đọc cho hai mươi đứa trẻ ngồi thành vòng là hai việc khác nhau. Ở nhà, con có thể ngắt lời hỏi bất cứ lúc nào và nhìn sát tranh. Ở lớp, trẻ ngồi xa, cần thấy tranh từ khoảng cách vài mét, và cần một nhịp đọc giữ được cả nhóm.
Vài điều giúp buổi đọc thành công: chọn truyện tranh khổ to, ít chữ, tranh rõ; cầm sách quay ra phía trẻ, đọc bằng cách nhìn nghiêng hoặc thuộc trước lời; dừng sau mỗi vài trang hỏi một câu ngắn như “các con đoán bạn thỏ sẽ làm gì?”; dùng giọng khác nhau cho nhân vật. Với truyện tiếng Việt, ba mẹ có thể hỏi cô lớp đang làm chủ đề gì để chọn truyện hợp, hoặc mang một truyện quen của nhà mình mà con thích.
Nếu con mình ngồi trong vòng, con có thể muốn ngồi vào lòng ba mẹ hay chen lên trước. Nói trước với con ở nhà rằng hôm đó ba mẹ đọc cho cả lớp, con ngồi cùng các bạn, đọc xong ba mẹ ôm con. Cô cũng có thể giúp bằng cách cho con một vai, như lật trang hay cầm con rối.
Đi cùng buổi dã ngoại: trông nhóm, không chỉ trông con
Khi được mời đi cùng một buổi tham quan, phụ huynh thường được giao trông một nhóm nhỏ vài bé. Đây là vai trò an toàn quan trọng, không phải vai khách. Ba mẹ nên dự buổi dặn dò trước của cô, nắm rõ lộ trình, điểm tập trung, cách đếm trẻ, và việc cần làm khi một bé tách khỏi nhóm.
Thử thách lớn nhất là chú ý đều cho cả nhóm khi con mình cũng ở đó. Con có thể đòi bế, đòi nắm tay riêng, giận khi ba mẹ dắt bạn khác. Nhiều lớp xếp con vào nhóm của phụ huynh khác để tránh chuyện này; ba mẹ có thể đề nghị cô làm vậy. Nếu con ở nhóm mình, nói trước với con rằng hôm nay ba mẹ là người lớn của cả nhóm.
Một vài quy tắc chung: không cho trẻ ăn quà vặt riêng ngoài kế hoạch của lớp vì có bé dị ứng; không chụp ảnh các bé khác để đăng lên mạng; không tự ý đưa nhóm đi lệch lộ trình; báo ngay cho cô khi có bé mệt, ngã hay khóc không dỗ được. Phần quyết định về an toàn luôn thuộc về cô và nhà trường.
Khi con mình phải chia ba mẹ với cả lớp
Một điều ít phụ huynh lường trước là cảm xúc của chính con mình trong buổi ấy. Con có thể rất tự hào, chạy khắp lớp nói “ba của con đó”. Con cũng có thể buồn, ghen, thậm chí ăn vạ khi thấy ba mẹ cười với bạn khác, đưa đồ cho bạn khác cầm trước. Với trẻ ba bốn tuổi, ba mẹ là của riêng mình, và chia sẻ ba mẹ với hai mươi bạn là một bài học khó.
Chuẩn bị trước ở nhà giúp nhiều. Kể cho con nghe ba mẹ sẽ làm gì ở lớp, và cho con một vai riêng: con là người giới thiệu ba mẹ với các bạn, con giữ chiếc túi đồ, con là người cầm đồ vật đầu tiên. Có vai, con thấy mình là một phần của buổi chứ không phải người đứng ngoài nhìn ba mẹ thuộc về người khác.
Sau buổi, dành riêng cho con một khoảnh khắc: một cái ôm lâu hơn thường lệ, một câu “ba thích được đến lớp con lắm”. Buổi tối, hỏi con các bạn thích phần nào nhất. Nếu trong buổi con có lúc khó chịu, đừng trách con trước mặt cả lớp; để cô đỡ phần ấy, rồi về nhà nói chuyện nhẹ nhàng.
Những điều nên tránh khi vào lớp
Một số điều xuất phát từ ý tốt nhưng làm nếp lớp bị xáo trộn.
- Mang quà cho cả lớp mà không hỏi trước. Kẹo, bánh có thể đụng dị ứng hoặc chính sách ăn uống của lớp; đồ chơi tặng riêng làm các bé khác buồn.
- Sửa cách cô làm ngay trước mặt trẻ. Có góp ý thì để sau buổi, nói riêng.
- Dỗ dành, bế ẵm một bé đang khóc theo cách của nhà mình. Mỗi bé có cách được cô dỗ quen thuộc; hỏi cô trước.
- Bình luận về một bé khác với phụ huynh khác. Những gì thấy trong lớp nên giữ lại trong lớp.
- Dùng điện thoại trong lúc ở cùng trẻ. Trẻ cần cả sự chú ý của người lớn, và ảnh của lớp chỉ nên chụp khi cô cho phép.
- Kéo dài quá thời lượng đã hẹn. Sau hoạt động của ba mẹ, lớp còn giờ ăn, giờ ngủ; trễ mười phút là cả nhịp ngày lệch theo.
Cô thường đánh giá rất cao những phụ huynh vào lớp mà để cô dẫn dắt. Khi không chắc nên làm gì, nhìn cô hoặc hỏi nhỏ cô là cách an toàn nhất.
Khi ba mẹ không vào lớp được
Không phải phụ huynh nào cũng sắp xếp được giờ để vào lớp, và con không thiệt thòi vì điều đó. Có nhiều cách góp phần khác mà không cần có mặt: gửi đồ vật của nghề kèm vài câu ghi âm giọng ba mẹ kể để cô mở cho lớp nghe; gửi ảnh gia đình cho góc gia đình của lớp; gửi nguyên liệu sạch như lá chuối, vỏ sò, hộp giấy cho giờ tạo hình; góp một cuốn truyện cho góc sách.
Ông bà cũng là những người được trẻ rất thích khi vào lớp. Một bà nội dạy cả lớp gói một chiếc bánh nhỏ, một ông ngoại hát một bài đồng dao xưa thường để lại ấn tượng không kém một buổi kể nghề. Nếu ông bà sẵn lòng, ba mẹ có thể giới thiệu với cô.
Điều quan trọng nhất là con cảm thấy gia đình quan tâm đến lớp của mình. Một câu hỏi buổi tối về món đồ ba gửi lên lớp, hay về bài hát bà dạy các bạn, cũng đủ để nối hai thế giới của con.
Câu hỏi thường gặp
Con khóc đòi về cùng khi ba mẹ vào lớp xong phải đi, làm sao?
Chuyện này thường gặp. Nói trước với con lịch của buổi: ba mẹ đến kể chuyện, chơi với cả lớp, rồi đi làm, chiều ba mẹ đón. Khi chào, chào ngắn, dứt khoát, để cô đón con. Kéo dài màn chào thường làm con khóc lâu hơn.
Nghề của ba mẹ khó giải thích cho trẻ, có nên nhận lời không?
Nên nhận, chỉ cần chọn một phần cụ thể của nghề. Làm văn phòng có thể kể về chiếc máy tính, chiếc máy in, chiếc ghế xoay; làm kế toán có thể chơi trò đếm tiền giấy đồ chơi. Trẻ không cần hiểu cả nghề, chỉ cần một hình ảnh cầm nắm được.
Phụ huynh vào lớp có cần giấy tờ gì không?
Tuỳ trường. Nhiều trường yêu cầu đăng ký trước, ký sổ khách, đeo thẻ khách và đi cùng cô suốt thời gian ở lớp. Đây là quy định an toàn cho trẻ, ba mẹ nên vui vẻ làm theo. Trường cũng có thể hỏi về sức khoẻ, như không vào lớp khi đang ho sốt.
Có nên đề nghị cô cho mình vào lớp thường xuyên không?
Một vài buổi trong năm là vừa. Vào quá thường xuyên có thể làm con khó tách khỏi ba mẹ, và làm các bé có ba mẹ không đến được thấy buồn. Nếu ba mẹ muốn góp nhiều hơn, hỏi cô những việc làm được ở nhà hoặc ngoài giờ lớp.
Con mình nhút nhát, ba mẹ vào lớp có làm con mạnh dạn hơn không?
Nhiều bé nhút nhát thấy tự hào và mạnh dạn hơn khi ba mẹ đến lớp, nhất là khi được giao một vai nhỏ như phát đồ vật. Có bé lại bám ba mẹ hơn trong buổi đó. Hỏi cô trước để chọn cách hợp với con, và đừng ép con đứng lên trước lớp.
Ba mẹ không tự tin nói trước đông trẻ thì sao?
Trẻ mầm non là khán giả dễ chịu nhất, chúng không chấm điểm. Chuẩn bị đồ vật thật, chọn hai ba câu, và nhờ cô đứng cạnh hỗ trợ. Nếu vẫn ngại, chọn hoạt động không cần nói nhiều như phụ làm bánh hay dạy một trò chơi.